Verkiezingsblog

ZZP: algemeenheden regeren

  • Share

Er is en wordt veelvuldig over ZZP’ers gesproken. Zeker is dat onduidelijkheid heerst en algemeenheden regeren ten aanzien van deze zo’n anderhalf miljoen stemgerechtigden. Het ZZP-debat richt zich vooral op drie thema’s.

Wet DBA en schijnzelfstandigheid

Alle partijen lijken het er over eens dat schijnzelfstandigheid moet worden bestreden. Dat klinkt sympathiek, maar tegelijkertijd is het een holle frase.

Als de schijnzelfstandige zo makkelijk te onderscheiden was van de echte zelfstandige, hadden de moeilijkheden en onzekerheden die gecreëerd zijn door de Wet DBA niet bestaan. Die wet zou dan niet eens nodig zijn geweest, omdat de VAR dan uitstekend had kunnen werken.

Sommige partijen grijpen de mislukking van de Wet DBA aan en willen naar ‘iets beters’, of dat nu de VAR is (ChristenUnie), een daar toch erg op lijkende ‘zelfstandigenverklaring’ (D66) of “vooraf duidelijkheid” (VVD). Een fundamentele aanpak of herijking van het onderscheid tussen ‘werknemers’ en ‘zelfstandigen’ ontbreekt. Zoiets hoort misschien ook niet in een verkiezingsprogramma, maar ook prikkelende statements blijven uit.

Minimumloon en verzekeringen voor ZZP’ers

Ondanks het gebrek aan onderscheid tussen “werknemers” en “zelfstandigen”, wil de PvdA regels stellen voor ZZP’ers, die aan hen een minimumloon en zelfs de mogelijkheid tot het maken collectieve tariefafspraken toekent. Zo nodig wordt het mededingingsrecht dan maar aangepakt.

De VVD en SGP stellen de ondernemersvrijheid centraal. Verzekeringen zijn niet verplicht, al wil de SGP die wel voor ZZP’ers openstellen. Alle andere grote partijen stellen in meerdere of minder mate een verplichte collectieve verzekering voor zelfstandigen voor. Dat betreft in elk geval een arbeidsongeschiktheidsverzekering en soms ook een pensioenverzekering, al dan niet fiscaal gefaciliteerd (zoals bij het CDA).

ZZP’ers versus ‘echte banen’

GroenLinks wil het aantrekkelijker maken werknemers langer in dienst te nemen. De PvdA wil naast de zelfstandigenaftrek een ‘werknemersaftrek’ invoeren, die het verschil tussen werknemers en ZZP’ers moet verkleinen.

In het verlengde hiervan hebben met name de linkse partijen plannen om flexibele – tijdelijke – arbeid duurder te maken dan vaste arbeid. Dat gebeurt vooral via premieheffingen. Niet uit te sluiten valt dat ook de premies van de zojuist beschreven verzekeringen voor ZZP’ers hierop enigszins worden geijkt.

Toekomst van de arbeidsmarkt krijgt geen aandacht

Bij alle partijen vormen de ZZP-plannen uiteraard slechts een onderdeel van de bredere plannen rond de ontwikkeling van de arbeidsmarkt. Vrijwel alle verkiezingsprogramma’s bezigen algemeenheden.

Alle partijen lijken het er over eens dat een concurrerende economie de norm is, maar dat dit niet ten koste mag gaan van een doorgeslagen balans tussen vast en flex. Daarnaast is ondernemerschap een keuze, maar moet worden opgetreden tegen schijnzelfstandigheid.

Dit zijn grote woorden, maar zij resulteren wederom in bekende en veilige oplossingen. Een visie op de toekomst van de arbeidsmarkt ontbreekt – of komt in ieder geval niet voor in de verkiezingsprogramma’s.

Die toekomst zal ooit toch echt aanbreken, maar vooralsnog durft geen enkele partij ideeën zoals deeleconomie of gig economy ook maar te noemen. Stof voor na de verkiezingen!


HVG - Joost van Ladesteijn

Joost van Ladesteijn is partner en advocaat arbeidsrecht bij HVG Law in Rotterdam.

Tel: 088-407 02 40